و این کار در تمام طبقات مرسوم بود .

بعضی مشغول عبادت و خواندن دعا و قرآن می شدند و برای درک ثواب هر شب تا صبح بیدار می ماندند .

زمره ای شب ها بیدار می ماندند که صبح ها لامحاله تا نزدیک ظهر بتوانند بخوابند و اثر روزه در آن ها کمتر باشد .

بالاخره دسته ی سومی هم بودند که شب را به قمار صبح می کردند و می گفتند اگر به این سرگرمی مشغول نشوند ناچارند بخوابند و روز دیگر خواب نمی روند و روزه برای ان ها مشکل خواهد شد .

این دسته بیشتر اعیان زاده ها بودند ولی روزه را در هر حال می گرفتند و اگر اشخاصی بودند که می خواستند طفره بروند چون حتی در خانه ی خود هم جائی نداشتند که روزه خواری کنند ناچار بودند همرنگ جماعت باشند .

به نقل از شرح زندگانی من نوشته ی عبداله مستوفی

از کتاب دختر شرق نوشته شهید فقید بانو بی نظیر بوتو با ترجمه ی علیرضا عیاری

1.       حق‌ حیات‌ و آزادی‌ تن‌

امام‌ علی علیه السلام حق‌ زندگی را مهم‌ترین‌ و اساسی‌ترین‌ حق‌ شهروندان‌ می‌داند و به‌ خطر افکندن‌ آن‌ را، جز در مواردی‌ که‌ خداوند اجازه‌ داده‌، ممنوع‌ می‌شمارد. بر همین‌ اساس‌، آن‌ بزرگوار به‌ کارگزارانش‌ چنین‌ سفارش‌ می‌کرد:

از خون‌ریزی‌ ناروا سخت‌ بپرهیزید که‌ آن‌ به‌ خشم‌ خدا نزدیک‌تر است‌ و بزرگ‌ترین‌ کیفر را در پی‌ دارد و زوال‌ نعمت‌ و سرنگونی‌ را زمینه‌ ساز می‌گردد و خداوند سبحان‌ در روز قیامت‌ خود بر خون­بهای‌ به‌ ناحق‌ ریخته‌ بندگانش‌ حکم‌ می‌کند، پس‌ به‌هیچ‌ روی‌ با ریختن‌ خون‌ حرام‌، پایه‌های‌ فرمانروایی‌ خویش‌ را استوار نکنید که‌ این‌ کار از عوامل‌ ناتوانی‌ و سستی‌ و حتی‌ نابودی‌ و از دست‌رفتن‌ فرمانروایی است‌. 

2.       حق‌ کرامت‌ انسانی‌

یارانش‌ را چنین‌ اندرز می‌داد:

من‌ برای‌ شما نمی‌پسندم‌ که‌ ‌حتی‌ به‌ دشمن دشنام‌ دهنده‌ باشید، اگر به‌ جای‌ دشنام‌، کردار و حالشان‌ را بیان‌ کنید، از نظرگفتار بهتر و در مقام‌ عذر مؤثرتر است. 

3.       حق‌ آزادی‌ اندیشه‌ و عقیده‌

بهره‌ خرد و اندیشه‌ات‌، همین‌ بس‌ که‌ به‌ آن‌، راه‌ سقوط‌ را از رشد و کمال‌ بازشناسی. 

4.       حقوق  و آزادی‌های‌ سیاسی 

 …و بعضی‌ از حقوق  مخالفین‌ متخاصم‌ از دیدگاه‌ امام‌ علی علیه السلام اشاره‌ می‌کنیم‌: 

حق‌ ارشاد و راهنمایی‌ مخالفین که با این کارها  انجام گرفت : ملاقات‌، مکاتبه‌ و فرستادن‌ نماینده‌ برای‌ سران‌ گروه‌ها ، استفاده‌ از شخصیت‌های‌ مورد احترام‌ پیامبر و مسلمانان‌ و تأخیر در عملیات‌ نظامی‌.

حق‌ ایمنی‌ غیر نظامیان

حق‌ رعایت‌ کرامت‌ افراد دشمن‌

حق‌ وفای‌ به‌ عهد با دشمن‌

حق‌ استیمان‌

برگرفته از مخالفان سیاسی حضرت علی علیه السلام نوشته­ی سید مهدی‌ منصوری‌

 برای مشاهده متن کامل با فرمت پی دی اف اینجا را کلیک کنید.

بعضی مشغول عبادت و خواندن دعا و قرآن می شدند و برای درک ثواب هر شب تا صبح بیدار می ماندند .

زمره ای شب ها بیدار می ماندند که صبح ها لامحاله تا نزدیک ظهر بتوانند بخوابند و اثر روزه در آن ها کمتر باشد .

بالاخره دسته ی سومی هم بودند که شب را به قمار صبح می کردند و می گفتند اگر به این سرگرمی مشغول نشوند ناچارند بخوابند و روز دیگر خواب نمی روند و روزه برای ان ها مشکل خواهد شد .

این دسته بیشتر اعیان زاده ها بودند ولی روزه را در هر حال می گرفتند و اگر اشخاصی بودند که می خواستند طفره بروند چون حتی در خانه ی خود هم جائی نداشتند که روزه خواری کنند ناچار بودند همرنگ جماعت باشند .

شرح زندگانی من نوشته ی عبداله مستوفی

می وزم ، می بارم ، می تابم .
آسمان ام
ستارگان و زمین ،
و گندم عطر آگینی که دانه می بندد
رقصان
در جان سبز خویش .

از تو عبور می کنم
چنان که تندری از شب

می درخسم
و فرو می ریزم .

19 مرداد 1359
الف . بامداد